Rekord temperatury w Polsce: ile wynosi, gdzie padł i czy może zostać pobity?

Najwyższa oficjalnie uznawana temperatura w Polsce wynosi 40,2°C. Rekord ustanowiono ponad sto lat temu w Prószkowie koło Opola, ale podczas coraz silniejszych fal upałów regularnie powraca pytanie, czy historyczny wynik może zostać przekroczony. Wyjaśniamy, gdzie i kiedy padł rekord temperatury, jak wykonuje się oficjalne pomiary oraz co ekstremalne gorąco oznacza dla mieszkańców Krakowa.

Aktualizacja: 28 czerwca 2026 roku. W chwili przygotowywania artykułu absolutnym rekordem Polski pozostaje 40,2°C. Dzień wcześniej, 27 czerwca 2026 roku, w Słubicach zmierzono 38,9°C, ustanawiając nowy rekord maksymalnej temperatury dla czerwca. Ostateczne wartości z trwającej fali upałów wymagają potwierdzenia przez IMGW-PIB po zakończeniu pomiarów dobowych.

SPIS TREŚCI

• Ile wynosi rekord temperatury w Polsce?
• Gdzie i kiedy padł rekord 40,2°C?
• Czy pomiar z Prószkowa jest wiarygodny?
• Jaki jest powojenny rekord temperatury?
• Nowy rekord czerwca 2026
• Jaki jest rekord temperatury w Krakowie?
• Jak mierzy się oficjalną temperaturę powietrza?
• Upał, dzień gorący i noc tropikalna – czym się różnią?
• Dlaczego w Krakowie upał odczuwa się mocniej?
• Czy 40,2°C może zostać pobite?
• Jak bezpiecznie przetrwać ekstremalny upał?
• Jak schłodzić mieszkanie bez klimatyzacji?
• Najczęstsze mity dotyczące rekordów temperatury
• FAQ – pytania o rekord temperatury w Polsce
• Podsumowanie

Ile wynosi rekord temperatury w Polsce?

Absolutny rekord temperatury w Polsce wynosi 40,2°C. Taką wartość zanotowano 29 lipca 1921 roku w Prószkowie, miejscowości położonej obecnie w województwie opolskim. Wynik jest powszechnie uznawany przez polskich klimatologów i pojawia się w opracowaniach IMGW-PIB.

Rekord dotyczy temperatury powietrza zmierzonej w warunkach meteorologicznych. Nie jest to temperatura gruntu, nagrzanej karoserii samochodu, nasłonecznionego balkonu ani asfaltu. Powierzchnie wystawione na bezpośrednie działanie promieni słonecznych mogą osiągać wartości znacznie przekraczające 40°C, ale takich odczytów nie porównuje się z oficjalnym rekordem kraju.

Gdzie i kiedy padł rekord 40,2°C?

Rekord padł w Prószkowie koło Opola 29 lipca 1921 roku. Nazwa miejscowości bywa mylona z Pruszkowem położonym pod Warszawą. Są to jednak dwa różne miasta: rekordowe wskazanie pochodzi z Prószkowa w województwie opolskim.

W czasie wykonania pomiaru Prószków znajdował się w granicach Niemiec. Obecnie leży na terytorium Polski, dlatego wartość 40,2°C jest traktowana jako rekord temperatury zanotowany na obszarze znajdującym się w dzisiejszych granicach kraju.

29 lipca 1921 roku wyjątkowy upał nie ograniczał się do jednej miejscowości. W Zbiersku w Wielkopolsce zmierzono 40,0°C, a bardzo wysokie wartości występowały również w innych częściach zachodniej i centralnej Polski. Potwierdza to, że Prószków znajdował się w zasięgu rozległej fali ekstremalnego gorąca.

Tak wysoki wynik wymagał jednoczesnego wystąpienia kilku czynników: napływu bardzo gorącej masy powietrza, niewielkiego zachmurzenia, silnego nasłonecznienia, słabego wiatru oraz mocno nagrzanego i suchego podłoża.

Czy rekord temperatury z Prószkowa jest wiarygodny?

Wokół rekordu z 1921 roku pojawiają się wątpliwości, których nie ukrywają również meteorolodzy. W pobliskim Opolu tego samego dnia zanotowano około 38°C, czyli wyraźnie mniej. Istnieją także rozbieżne informacje dotyczące umiejscowienia klatki meteorologicznej – mogła znajdować się na wysokości około jednego metra, podczas gdy współczesne pomiary temperatury powietrza wykonuje się zwykle na wysokości około dwóch metrów.

Nie oznacza to jednak, że wynik został unieważniony. Rekord 40,2°C nadal jest powszechnie uznawany i podawany w opracowaniach. Wysokie odczyty z innych stacji z tego samego dnia przemawiają za tym, że fala upałów była rzeczywiście wyjątkowo intensywna.

Przy porównywaniu dawnych i współczesnych rekordów trzeba pamiętać, że przez ponad sto lat zmieniały się urządzenia pomiarowe, osłony czujników, standardy obserwacji i otoczenie stacji. Meteorolodzy analizują więc nie tylko samą liczbę, ale także dokumentację, miejsce pomiaru oraz zgodność z wynikami pobliskich posterunków.

Jaki jest powojenny rekord temperatury w Polsce?

Najwyższą temperaturą zanotowaną w Polsce po II wojnie światowej jest 39,5°C w Słubicach. Pomiar wykonano 30 lipca 1994 roku. To najlepiej udokumentowany współczesny wynik znajdujący się najbliżej historycznego rekordu z Prószkowa.

Słubice leżą przy granicy z Niemcami, w dolinie Odry. Zachodnia część Polski jest szczególnie narażona na napływ bardzo gorącego powietrza z południa i południowego zachodu Europy. Przy bezchmurnym niebie, słabym wietrze i przesuszonym podłożu temperatura może tam szybko rosnąć.

Warto odróżniać rekord powojenny od rekordu absolutnego. W popularnych publikacjach określenie „najwyższa temperatura w historii Polski” bywa używane wobec wyniku ze Słubic, ale prawidłowo jest to najwyższa oficjalna wartość zanotowana w okresie powojennym.

Nowy rekord temperatury w czerwcu 2026: 38,9°C w Słubicach

27 czerwca 2026 roku Słubice ponownie zapisały się w historii polskiej meteorologii. IMGW-PIB poinformował o zmierzeniu temperatury maksymalnej wynoszącej 38,9°C. Jest to najwyższa temperatura zanotowana w Polsce w czerwcu.

Wynik jest wyjątkowy również dlatego, że największe upały występowały dotychczas zazwyczaj w lipcu lub sierpniu. Osiągnięcie wartości bliskiej 39°C jeszcze przed końcem czerwca pokazuje skalę i wczesny termin tej fali gorąca.

Nowy rekord miesiąca nie oznacza automatycznie pobicia rekordu absolutnego. Do wyniku z Prószkowa zabrakło 1,3°C, a przy wartościach ekstremalnych nawet różnica jednego stopnia jest znacząca. Każdy potencjalny rekord może zostać oficjalnie potwierdzony dopiero po kontroli danych i warunków działania stacji.

Jaki jest rekord temperatury w Krakowie?

W miejskich opracowaniach dotyczących klimatu Krakowa przywoływana jest wartość 38,4°C z 30 czerwca 1833 roku. Jest to historyczny zapis pochodzący z bardzo długiej krakowskiej serii obserwacyjnej, ale nie należy porównywać go bezpośrednio ze współczesnymi pomiarami wykonywanymi według dzisiejszych standardów.

Przy sprawdzaniu aktualnej temperatury mieszkańcy często spotykają się z różnymi wynikami dla centrum Krakowa, Balic, Czyżyn, Nowej Huty lub prywatnych stacji pogodowych. Nie musi to oznaczać błędu. Temperatura różni się w zależności od wysokości, rodzaju zabudowy, ilości zieleni, odległości od rozgrzanych ulic oraz lokalnego przepływu powietrza.

Stacja Kraków-Balice należy do sieci pomiarowej IMGW-PIB i znajduje się w otoczeniu innym niż gęsto zabudowane centrum. Jej oficjalnego odczytu nie należy utożsamiać z temperaturą odczuwaną na Rynku Głównym, placu Centralnym czy w zamkniętym podwórzu otoczonym kamienicami.

Centrum miasta może pozostawać cieplejsze wieczorem i w nocy, ponieważ kamienne elewacje, dachy i nawierzchnie długo oddają energię zgromadzoną w ciągu dnia. Z kolei w Balicach lub na obrzeżach nocne ochłodzenie może następować szybciej.

Jak mierzy się oficjalną temperaturę powietrza?

Oficjalny rekord temperatury nie może pochodzić z dowolnego termometru. Czujniki meteorologiczne są instalowane w taki sposób, aby mierzyły temperaturę swobodnie przepływającego powietrza, a nie nagrzanego urządzenia lub powierzchni znajdującej się obok.

• Czujnik jest chroniony przed bezpośrednim promieniowaniem słonecznym.
• Pomiar wykonuje się zwykle na wysokości około dwóch metrów nad gruntem.
• Urządzenie musi mieć zapewnioną odpowiednią wentylację.
• Otoczenie stacji nie powinno sztucznie podgrzewać czujnika.
• Sprzęt jest kontrolowany, kalibrowany i objęty procedurami jakościowymi.
• Nietypowe wskazania porównuje się z wynikami z pobliskich stacji.

Dlaczego termometr na balkonie pokazuje więcej?

Termometr zamontowany przy nasłonecznionej ścianie może ogrzewać się od promieni słonecznych, elewacji, szyby i metalowej balustrady. W efekcie pokaże na przykład 45°C, mimo że oficjalna temperatura powietrza wynosi 35°C. Taki odczyt opisuje warunki panujące w konkretnym miejscu, ale nie jest rekordem meteorologicznym.

Czy temperatura w samochodzie liczy się jako rekord?

Nie. Czujnik samochodowy znajduje się blisko jezdni i elementów nagrzewających się podczas jazdy lub postoju. Może reagować na gorący asfalt, silnik i promieniowanie słoneczne. Wynik widoczny na desce rozdzielczej jest użyteczną informacją dla kierowcy, lecz nie zastępuje profesjonalnego pomiaru meteorologicznego.

Co naprawdę oznacza „temperatura w cieniu”?

Popularne określenie „temperatura w cieniu” jest uproszczeniem. Nie wystarczy umieścić termometru pod drzewem lub parasolem. Chodzi o pomiar osłonięty przed bezpośrednim słońcem, wykonywany w przewiewnym miejscu i zgodnie z ustalonymi zasadami meteorologicznymi.

Profesjonalna osłona meteorologiczna zabezpiecza czujnik przed promieniowaniem, ale jednocześnie umożliwia przepływ powietrza. Dzięki temu wynik można porównywać z pomiarami wykonanymi w innych miejscach i latach.

Upał, dzień gorący i noc tropikalna – czym się różnią?

W języku codziennym słowa „gorąco” i „upał” bywają stosowane zamiennie. W meteorologii mają jednak bardziej precyzyjne znaczenie.

Noc tropikalna może być dla organizmu równie obciążająca jak gorący dzień. Ciało, budynki i ulice nie mają czasu na skuteczne ochłodzenie, dlatego po kilku takich nocach narasta zmęczenie, pogarsza się sen i spada zdolność koncentracji.

W centrum Krakowa noce tropikalne są szczególnie uciążliwe w mieszkaniach położonych na ostatnich piętrach, pod nagrzewającym się dachem albo z oknami wychodzącymi na południe i zachód.

Dlaczego w Krakowie upał odczuwa się mocniej?

W Krakowie działa zjawisko miejskiej wyspy ciepła. Beton, asfalt, dachy i ściany budynków pochłaniają energię słoneczną w ciągu dnia, a następnie oddają ją wieczorem i nocą. Gęsto zabudowane centrum może więc wychładzać się znacznie wolniej niż parki, tereny podmiejskie czy okolice położone poza zwartą zabudową.

Na odczuwanie gorąca wpływają również słaby przepływ powietrza między budynkami, duża powierzchnia ciemnych nawierzchni, ruch samochodowy oraz ciepło odprowadzane przez urządzenia techniczne i klimatyzatory. Najtrudniejsze warunki panują zwykle na rozległych placach, parkingach i przystankach pozbawionych cienia.

• Ciemny asfalt pochłania dużo energii słonecznej.
• Kamienne elewacje i dachy długo oddają zgromadzone ciepło.
• Zwarta zabudowa może utrudniać przepływ powietrza.
• Mała liczba drzew oznacza mniej cienia i słabsze chłodzenie przez parowanie.
• Ruch samochodowy i klimatyzatory dodatkowo ogrzewają otoczenie.

Parki, drzewa i zacienione ulice mogą zapewniać wyraźnie większy komfort. Roślinność nie tylko tworzy cień, ale również chłodzi otoczenie dzięki parowaniu wody. Podczas upału warto wybierać drogę prowadzącą przez tereny zielone, nawet jeśli jest nieco dłuższa.

Czy rekord 40,2°C może zostać pobity?

Tak, pobicie rekordu temperatury w Polsce jest możliwe, ale nie można go ogłosić na podstawie samej prognozy. Modele pogodowe mogą wskazywać 40°C lub więcej, a rzeczywisty wynik zależy od zachmurzenia, wiatru, wilgotności, napływającej masy powietrza, stanu podłoża i lokalnego położenia stacji.

Nawet niewielka chmura pojawiająca się w najcieplejszej części dnia może ograniczyć wzrost temperatury. Z kolei bezchmurne niebo, słaby wiatr i bardzo suche podłoże sprzyjają szybkiemu nagrzewaniu dolnych warstw atmosfery.

W Polsce rośnie liczba dni upalnych i nocy tropikalnych. Coraz cieplejsze tło klimatyczne zwiększa prawdopodobieństwo pojawiania się silnych i długotrwałych fal upałów. Nie oznacza to jednak, że można wskazać konkretny dzień, w którym rekord na pewno zostanie pobity.

Średnia roczna temperatura i pojedynczy rekord to dwa różne wskaźniki. Rekord zależy od krótkotrwałego, wyjątkowego układu pogodowego, natomiast wzrost średniej temperatury pokazuje długofalową zmianę warunków klimatycznych.

Aktualne pomiary, prognozy i ostrzeżenia można sprawdzać w oficjalnym serwisie meteo.imgw.pl, natomiast historyczne analizy klimatyczne są dostępne w Portalu Klimat IMGW-PIB.

Jak bezpiecznie przetrwać ekstremalny upał?

Nie trzeba czekać na pobicie rekordu, aby temperatura stała się zagrożeniem. Już przy kilku dniach przekraczających 30°C wzrasta ryzyko odwodnienia, przegrzania i udaru cieplnego. Szczególną ostrożność powinny zachować dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży, osoby z chorobami serca, nerek lub cukrzycą oraz osoby pracujące na zewnątrz.

1. Pij regularnie wodę. Nie czekaj, aż pojawi się silne pragnienie, ból głowy lub osłabienie.
2. Ogranicz przebywanie na słońcu. Intensywny wysiłek i dłuższe spacery planuj rano albo wieczorem.
3. Noś lekką odzież. Wybieraj jasne, przewiewne ubrania, nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne.
4. Stosuj ochronę przeciwsłoneczną. Używaj kremu z filtrem i ponawiaj jego nakładanie.
5. Unikaj alkoholu. Może zwiększać ryzyko odwodnienia i utrudniać ocenę własnego stanu.
6. Wybieraj zacienione trasy. Park lub ulica z drzewami mogą być bezpieczniejsze niż krótsza droga przez rozgrzany plac.
7. Sprawdzaj samopoczucie bliskich. Zadzwoń do samotnego seniora lub osoby przewlekle chorej.
8. Nie zostawiaj nikogo w samochodzie. Dotyczy to dzieci, seniorów i zwierząt, nawet podczas krótkiego postoju.

Osoby, które z powodów medycznych muszą ograniczać ilość przyjmowanych płynów, powinny stosować się do indywidualnych zaleceń lekarza. Nie należy samodzielnie zwiększać lub zmniejszać dawek leków podczas upału.

Jak rozpoznać wyczerpanie cieplne?

Objawami mogą być silne pocenie, osłabienie, zawroty i ból głowy, nudności, skurcze mięśni, przyspieszone tętno oraz bardzo silne pragnienie. Osobę należy przenieść do chłodnego lub zacienionego miejsca, poluzować ubranie, rozpocząć stopniowe chłodzenie i podawać wodę małymi porcjami, jeśli jest w pełni przytomna.

Kiedy podejrzewać udar cieplny?

Zaburzenia świadomości, dezorientacja, omdlenie, drgawki, bardzo wysoka temperatura ciała lub problemy z mówieniem i poruszaniem się mogą wskazywać na udar cieplny. Jest to stan zagrożenia życia. Należy natychmiast zadzwonić pod numer 112 lub 999 i chłodzić poszkodowanego zgodnie z instrukcjami dyspozytora.

Szczegółowe zalecenia można znaleźć na oficjalnych stronach Rządowego Centrum Bezpieczeństwa oraz w poradniku serwisu Pacjent.

Jak schłodzić mieszkanie bez klimatyzacji?

Podczas kilkudniowej fali upałów ściany, dach i wyposażenie mieszkania stopniowo magazynują ciepło. Najskuteczniejsza strategia polega na intensywnym wietrzeniu wtedy, gdy na zewnątrz jest chłodniej, oraz ograniczaniu dopływu gorącego powietrza i promieni słonecznych w ciągu dnia.

1. Wietrz wcześnie rano i nocą, gdy temperatura na zewnątrz jest niższa niż wewnątrz.
2. Zamknij okna podczas największego gorąca, szczególnie od strony nasłonecznionej.
3. Zasłoń szyby. Najlepiej działają rolety i żaluzje zewnętrzne, ale pomagają również jasne zasłony.
4. Wyłącz zbędne urządzenia, które emitują ciepło, w tym nieużywany komputer, telewizor lub oświetlenie.
5. Ogranicz używanie piekarnika i długie gotowanie w najgorętszej części dnia.
6. Korzystaj z wentylatora, kierując przepływ powietrza na osoby przebywające w pomieszczeniu.
7. Chłodź ciało letnim prysznicem, wilgotnym ręcznikiem lub chłodnym kompresem na kark i przedramiona.

Wentylator nie chłodzi pustego pokoju. Jego silnik wytwarza niewielką ilość ciepła, a poprawa komfortu wynika przede wszystkim z ruchu powietrza i szybszego parowania potu ze skóry. Gdy nikogo nie ma w pomieszczeniu, urządzenie warto wyłączyć.

Przy bardzo wysokiej temperaturze i dużej wilgotności sam wentylator może nie wystarczyć. Seniorzy, osoby chore i małe dzieci powinni mieć możliwość okresowego przebywania w chłodniejszym miejscu.

Podczas fal upałów Kraków może uruchamiać w wybranych lokalizacjach kurtyny wodne i udostępniać pitniki. Ich aktualne działanie oraz rozmieszczenie należy sprawdzać w komunikatach na oficjalnej stronie krakow.pl, ponieważ lista punktów może się zmieniać.

Najczęstsze mity dotyczące rekordów temperatury

„Na moim termometrze było 50°C, więc padł rekord”

Nie. Termometr na słońcu mierzy temperaturę własnej obudowy i nagrzanego otoczenia. Oficjalny rekord dotyczy temperatury powietrza zmierzonej w osłonie meteorologicznej.

„Temperatura odczuwalna to oficjalna temperatura”

Temperatura odczuwalna jest wskaźnikiem opisującym wpływ temperatury, wilgotności, wiatru i promieniowania na organizm. Może być wyższa lub niższa od temperatury zmierzonej, ale nie służy do ustanawiania rekordów meteorologicznych.

„Najgoręcej jest dokładnie w południe”

Najsilniejsze promieniowanie słoneczne występuje w okolicach południa słonecznego, lecz temperatura powietrza zwykle rośnie jeszcze przez kilka godzin. Dobowe maksimum często pojawia się między godziną 15:00 a 18:00.

„Uchylenie szyby ochroni dziecko lub psa w samochodzie”

Nie. Niewielkie uchylenie szyby nie zapewnia wystarczającej wymiany powietrza. Wnętrze samochodu może nagrzewać się bardzo szybko, dlatego nie wolno pozostawiać w nim dziecka, seniora ani zwierzęcia nawet na kilka minut.

„Jeden chłodny dzień przeczy ociepleniu klimatu”

Pogoda opisuje krótkotrwałe warunki atmosferyczne, a klimat analizuje wieloletnie prawidłowości. Chłodny dzień, śnieżna zima lub deszczowe lato mogą występować także w ocieplającym się klimacie. O zmianie klimatu świadczą długie serie danych, a nie pojedyncza obserwacja.

FAQ – najczęstsze pytania o rekord temperatury w Polsce

Jaka jest najwyższa temperatura zanotowana w Polsce?

Najwyższa oficjalnie uznawana temperatura wynosi 40,2°C. Została zmierzona 29 lipca 1921 roku w Prószkowie koło Opola.

Czy w Polsce było kiedyś więcej niż 40°C?

Tak. Oficjalny rekord wynosi 40,2°C, a tego samego dnia w Zbiersku odnotowano 40,0°C. Pojedyncze nieoficjalne lub słabo udokumentowane doniesienia nie są traktowane na równi z potwierdzonymi pomiarami meteorologicznymi.

Jaki jest rekord temperatury po 1945 roku?

Powojenny rekord wynosi 39,5°C. Padł 30 lipca 1994 roku w Słubicach.

Jaki jest rekord temperatury w czerwcu?

Rekord czerwca wynosi 38,9°C. Temperaturę tę zanotowano 27 czerwca 2026 roku w Słubicach.

Czy rekord Polski może paść w Krakowie?

Teoretycznie tak, ponieważ rekord może zostać ustanowiony na każdej prawidłowo działającej stacji. W praktyce najwyższe współczesne wartości częściej notuje się na zachodzie i południowym zachodzie kraju, gdzie podczas określonych układów pogodowych napływa bardzo gorące powietrze.

Czy 40°C w prognozie oznacza pobicie rekordu?

Nie. Prognoza jest przewidywaniem, a rekord wynika z rzeczywistego pomiaru. Dopiero dane z profesjonalnej stacji, sprawdzone i zatwierdzone przez IMGW-PIB, mogą potwierdzić ustanowienie nowego maksimum.

Czy termometr na balkonie pokazuje prawdziwą temperaturę?

Pokazuje temperaturę w konkretnym miejscu, ale wynik może być silnie zawyżony przez słońce, elewację, szybę i brak przepływu powietrza. Nie można go porównywać z oficjalnym pomiarem meteorologicznym.

Gdzie sprawdzać wiarygodne dane o temperaturze?

Aktualną pogodę, ostrzeżenia i wyniki pomiarów najlepiej sprawdzać w oficjalnych serwisach IMGW-PIB: meteo.imgw.pl oraz klimat.imgw.pl.

Podsumowanie

Rekord temperatury w Polsce wynosi 40,2°C i został ustanowiony 29 lipca 1921 roku w Prószkowie. Najwyższą temperaturę w powojennej historii kraju – 39,5°C – zmierzono w Słubicach w 1994 roku. To samo miasto 27 czerwca 2026 roku ustanowiło nowy rekord czerwca wynoszący 38,9°C.

Dla mieszkańców Krakowa najważniejsza jest nie tylko liczba widoczna na termometrze, ale również długość fali upałów, temperatura nocna, wilgotność oraz miejska wyspa ciepła. Rekord nie musi zostać pobity, aby pogoda była niebezpieczna.

Regularne nawadnianie, unikanie pełnego słońca, właściwe chłodzenie mieszkania, opieka nad dziećmi i seniorami oraz szybka reakcja na objawy przegrzania mają większe znaczenie niż obserwowanie kolejnych dziesiątych części stopnia.